Gestelde vragen

Gestelde vragen 2017-05-29T08:28:33+00:00
In het bouwbesluit staat dat de pictogramverlichting binnen 15 sec, moet werken wanneer de spanning uitvalt. Wanneer ik dit lees betekent het dus dat de pictogramverlichting voor de rest niet hoeft te branden. Klopt dit? 2017-11-15T07:28:40+00:00

Het pictogram moet volgens het Bouwbesluit: “[…] binnen 15 seconden na het uitvallen van de voorziening voor elektriciteit voor een periode van 60 minuten voldoen aan de zichtbaarheidseisen […] ” (vervolgens wordt verwezen naar de NEN-EN 1838). Dit gaat dus over de situatie bij spanningsuitval en zegt niets over de situatie wanneer er geen spanningsuitval is. Hoewel deze eis niet expliciet in het Bouwbesluit staat beschreven dient de vluchtrouteaanduiding wel verlicht (direct of indirect) te zijn op het moment dat er mensen in een gebouw aanwezig (kunnen) zijn om aan de eisen voor onder andere de leesbaarheid (herkenningsafstand) te kunnen voldoen. In tegenstelling tot vluchtrouteverlichting heeft vluchtrouteaanduiding wel een functie bij ontruimingen waarbij er geen sprake is van een onderbreking van de netspanning.

Zijn er regels/normen waar vluchtroute aanduiding buiten een gebouw aan moet voldoen? Dus vanaf de nood/vluchtuitgang naar het verzamelpunt op het buitenterrein. Het verzamelpunt ligt op het bedrijfsterrein en niet in de openbare ruimte. 2017-11-01T08:33:31+00:00

Voor vluchtrouteaanduiding buiten gelden geen afwijkende eisen.

Er dient wel voor gezorgd te worden dat de toegepaste producten tegen de omgevingsfactoren kunnen, zoals hoge en lage temperaturen en vocht.

 

Is er niet een bepaalde verplichting om een beperkte batterij capaciteit te hebben los van noodaggregaten? Want ook die kunnen weigeren op het moment dat je ze eigenlijk het hardst nodig hebt, dus zit je in het donker? 2017-06-09T14:33:33+00:00

Nee, in wet- en regelgeving worden geen extra verplichtingen gesteld bij toepassing van noodaggregaten. Om aan de normering te kunnen voldoen is een aggregaat veelal niet voldoende omdat deze ingeschakeld wordt bij totale netspanningsuitval en niet bij bijvoorbeeld lokale netspanningsuitval. Hierdoor kan een onveilige situatie ontstaan.

 

Kunnen we een handschijnwerper als noodverlichting toepassen in plaats van een reguliere noodverlichtingsinstallatie in een bedrijfsruimte (bijv. magazijn)? 2017-06-07T07:36:01+00:00

NVFN verwijst u naar het Arbeidsomstandighedenbesluit artikel 3.7 en 3.9

Artikel 3.7 Veilig gebruik van vluchtwegen en nooduitgangen.

5. De vluchtwegen en nooduitgangen die bij het uitvallen van de verlichting slecht zichtbaar zijn, zijn voorzien van een adequate noodverlichting.

Artikel 3.9 Noodverlichting

Arbeidsplaatsen waar werknemers bij het uitvallen van het kunstlicht aan bijzondere gevaren zijn blootgesteld, zijn voorzien van adequate noodverlichting. Indien noodverlichting niet mogelijk is, beschikken de werknemers over individuele verlichting.

NVFN adviseert u om te kijken of artikel 3.7 lid 5 van toepassing is. Voor artikel 3.9 kunnen wij ons voorstellen dat gebruik wordt gemaakt van een handschijnwerper.

Plaatsing van een armatuur met picogram boven een dubbele deur waarvan één deur vergrendeld is met een espagnolet. Mag het armatuur in het midden van de twee deuren hangen of moet deze boven de deur hangen die het eerst geopend moet worden? 2017-05-29T11:20:44+00:00

“Volgens Bouwbesluit 2012 dient een vluchtrouteaanduiding worden aangebracht op een duidelijk waarneembare plaats.

Daarbij schrijft NEN-EN 1838: voor evacuatiedoeleinden voldoende zichtbaarheid te garanderen, is verlichting gewenst. Nood-evacuatieverlichting worden geïnstalleerd op die plaatsen waar het noodzakelijk is nadruk te leggen. Een van deze plaatsen is bij elke uitgang die bedoeld is voor gebruik in geval van nood.

Hierdoor is het duidelijk bij spanningsuitval welke deur wel/niet geopend kan worden en maakt het niet uit of de aanduiding in het midden van de dubbele deur hangt of boven de opengaande deur.”

Moeten alle gecontroleerde armaturen na onderhoud gestickerd worden? 2017-05-29T08:23:13+00:00

Nee, een sticker  op een noodverlichtingsarmatuur toont alleen aan wanneer een armatuur is gecontroleerd. Dit kan een aanvulling zijn van de registratie. Registratie om aan te tonen dat er adequaat onderhoud is verricht doet men bijv. door het bijhouden van een logboek. Een logboek van een noodverlichtingsinstallatie geeft veel meer inzicht in de status van de noodverlichtingsinstallatie. Welke gegevens in een logboek worden geregistreerd verwijzen we graag naar praktijkgids NVFN of ISSO publicatie 79.

Is het niet zo dat buiten zelfs in een maanloze nacht meer dan 1 lux te meten valt? 2017-05-29T08:22:45+00:00

Wanneer 1 lux bij een maanloze nacht wordt gemeten, dan is er óf sprake van strooilicht van bijvoorbeeld straatverlichting, óf van een niet correct gekalibreerde meter (voor het meten van deze lage waardes zijn zeer nauwkeurige en goed gekalibreerde meters nodig). Bij een algehele spanningsuitval bij een bewolkte of maanloze lucht haal je de 1 lux echt bij lange na niet. Om de projectie van noodverlichting te laten voldoen aan NEN EN 1838 dienen de nooduitgangen aan de buitenzijde dus voorzien te worden van

Waarom een vluchtrouteaanduiding in de voorruimte van de koel- en vriescel? 2017-05-29T08:22:08+00:00

We zien de gang tussen de twee ruimten als een vluchtweg. Wanneer een nooduitgang niet direct zichtbaar is, moet een verlichte, richting aangevende signalering (of een reeks van signaleringen) zijn aangebracht om te helpen bij het zich verplaatsen naar de nooduitgang (NEN-EN 1838).

Op grond van welke norm dient een mivatoilet en de bijbehorende voorruimte van noodverlichting te worden voorzien? 2017-05-29T08:21:41+00:00

NEN-EN 1838 augustus 2013 –       artikel 4.1.2 k

Moeten de groene bordjes na sluitingstijd van een kantoor blijven branden? 2017-05-29T08:21:18+00:00

Vluchtrouteaanduiding (groene bordjes) mogen na sluitingstijd worden uitgeschakeld zolang er kan worden gewaarborgd dat er niemand meer in het gebouw aanwezig is.

Kunt u mij adviseren wat voor noodverlichting en vluchtrouteaanduiding geïnstalleerd kan worden in ruimtes (zoals een yoga lokaal) zonder de duisternis te veel te verstoren? 2017-05-29T11:15:32+00:00

Vluchtroutes moeten worden uitgerust met vluchtrouteverlichting en -aanduiding. In de ruimtes waar Yoga wordt gegeven is dit alleen noodzakelijk als deze groter zijn dan 60 m2. Als dit het geval is, dan is verduistering niet veilig en ook niet toegestaan. De pictogrammen moeten dan duidelijk zichtbaar zijn. Er zijn wel producten op de markt die zo min mogelijk strooilicht verspreiden. Deze worden ook gebruikt in de horeca (bijvoorbeeld theaters en bioscopen).

Als een (nieuw) noodverlichtingsarmatuur is ontworpen en het voldoet aan alle eisen die daarvoor noodzakelijk zijn, ben je dan verplicht om een extern keurmerk (en zo ja, welk keurmerk is dit) er op aan te laten brengen of kan je volstaan met een eigen documentatie wat aangeeft dat je aan alle eisen hebt voldaan? 2017-05-29T08:20:02+00:00

Noodverlichting dient aan diverse normen en richtlijnen te voldoen. Certificatie door een derde partij is niet verplicht. Desgevraagd dient de fabrikant wel een conformiteitsverklaring af te geven. Uiteraard dient een gedegen dossier hieraan ten grondslag te liggen. Dit is ook nodig om het CE-keurmerk te mogen voeren op de producten.

Is onderhoud van noodverlichting verplicht in een leegstaand pand? 2017-05-29T08:19:40+00:00

Risico’s vormen het uitgangspunt bij het nemen van veiligheidsmaatregelen, zoals een brandmeldinstallatie, blusmiddelen en ook noodverlichting. Als er risico’s zijn, dan moeten er adequate maatregelen worden genomen. Als het leegstaande gebouw wel incidenteel gebruikt wordt, dan kan er een noodzaak zijn maatregelen, zoals noodverlichting,  te treffen. Als het gebouw ononderbroken leeg staat en er alleen beheer in het gebouw plaatsvindt (om bijvoorbeeld verval tegen te gaan) is noodverlichting geen noodzaak. Voor een incidenteel rondje door het gebouw kan een zaklamp ook een adequate maatregel zijn, bijvoorbeeld.

Zijn er pictogrammen om rolstoel gebruikers te informeren over de vluchtroute? 2017-05-29T11:14:52+00:00

De huidige pictogramnorm NEN-ISO 3011 voorziet niet in speciale pictogrammen voor mensen in een rolstoel. Als het extra veiligheid biedt, dan kan dit als aanvulling natuurlijk wel worden gebruikt. In andere Europese landen zijn hier al wel standaarden voor ontwikkeld (Frankrijk, Groot Brittannië). Fabrikanten kunnen op basis hiervan op verzoek pictogrammen aanbieden.

Is het verplicht om algemene verlichting die middels een noodunit is voorzien van een noodverlichtingsfunctie, te voorzien van uiterlijke kenmerken zodat het van buitenaf zichtbaar is dat het noodverlichting betreft? 2017-05-29T11:23:33+00:00

De productrichtlijn voor noodverlichtingsarmaturen (NEN-EN-IEC 60598-2-22) vereist dat de lichtbronnen gebruikt voor noodverlichting gemarkeerd zijn middels een groene stip met een diameter van minimaal 5 mm. Dit kan een sticker zijn.

De NVFN adviseert om, voorafgaand aan het aanbrengen van de noodstroomunit, de onderstaande selectiecriteria te hanteren. Dit ter beoordeling of het te behalen resultaat aan de bestaande norm en regelgeving zal voldoen. Een paar belangrijke aandachtspunten:

  • Is er een polair lichtdiagram met informatie over lichtopbrengst en spreiding aanwezig? Lichtspreiding in nood dient te voldoen aan de norm NEN-EN 1838. Daarin staat dat de verhouding tussen de minimale en de minimale verlichtingssterkte van de as van de vluchtroute niet meer mag zijn dan 1:40. In de praktijk blijkt vaak lastig te realiseren met armaturen bedoeld voor algemene verlichting.
  • Intern beschikbare ruimte voor een in te bouwen noodstroomunit. Hierbij is het van groot belang de warmtehuishouding in de armatuur in de beoordeling mee te nemen. Is er onvoldoende ruimte aanwezig in de armatuur, dan dient beoordeeld te worden of een noodstroomunit extern gemonteerd kan worden. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de toepassingseisen, zoals bijvoorbeeld: stofdichtheid, waterdichtheid, omgevingstemperatuur, gasdichtheid, slagvastheid, vandalismebestendigheid enzovoorts. Bij gebruik van een externe noodstroomunit moet deze minimaal de toepassingseisen van de armatuur kunnen evenaren.
  • De behuizing dient bestand te zijn tegen een gloeidraadproef van 850 graden Celsius zoals beschreven in de productnorm voor noodverlichtg (NEN-EN-IEC 60598-2-22).
Valt vluchtrouteaanduiding wel voldoende op bij een calamiteit? 2017-05-29T08:15:54+00:00

Het ontruimen van een gebouw brengt stress met zich mee. Mensen vallen dan snel terug op gewoontes. Wanneer men onbekend is met de vluchtroute zal men geneigd zijn de weg te nemen waarlangs zij binnen zijn gekomen. Vluchtrouteaanduiding is vooral erg effectief wanneer mensen zijn gewezen op de betekenis van ‘de groene bordjes’ en regelmatig een ontruiming oefenen.

Welke verlichtingsarmaturen zijn geschikt om voorzien te worden van een noodverlichtingsfunctie? 2017-05-29T08:14:33+00:00

Verlichtingsarmaturen zijn ontwikkeld om een (werk)plek goed te verlichten en dus niet geoptimaliseerd voor gebruik in nood. Noodverlichting levert een geringe hoeveelheid licht op een groot oppervlak of over een grote afstand. Qua optiek zal het ombouwen van algemene verlichting dus altijd een compromis zijn. Zorg in ieder geval voor een polair diagram om de lichtprestatie te kunnen vaststellen.

Ook technisch zijn er nogal wat uitdagingen. Het resultaat, na het ombouwen van de armaturen, moet voldoen aan de productnormen voor noodverlichting. Denk ook altijd aan het periodieke onderhoud aan de noodunit. Om dit goed te kunnen uitvoeren moet de apparatuur goed bereikbaar en herkenbaar zijn. Zie ook de NVFN-publicatie: Richtlijn Noodstroomunits voor noodverlichting.

Heeft inspectie aan de noodverlichting nut bij toepassing van led-lichtbronnen? 2017-05-29T08:14:05+00:00

Minimaal eens per jaar controleren van een noodverlichtingsinstallatie is om te zien of de noodverlichting nog past bij het gebruik van het gebouw en of het voldoet aan alle eisen. Tijdens deze controle wordt de noodverlichtingsinstallatie getest op de geëiste functionaliteit.  Dan kunnen ook eventuele mechanische gebreken worden geconstateerd of worden vastgesteld of er pictogrammen aan het zicht worden onttrokken.

Is jaarlijks onderhoud nog wel nodig bij led-noodverlichting? 2017-05-29T08:13:43+00:00

Onderhoud gaat verder dan het vervangen van een lichtbron of een batterij. Denk ook eens aan het schoonmaken van de lens of reflector. Bij veel stof op de lens komt er niet voldoende verlichting uit het armatuur waardoor de vereiste presentaties niet geleverd kunnen worden.

De jaarlijkse werkzaamheden kunnen wel veel sneller worden afgehandeld wanneer er geen TL-buisjes meer vervangen hoeven te worden.

Is een logboek verplicht voor Noodverlichting? 2017-05-29T08:12:59+00:00

Registratie is verplicht. In die registratie staat een beschrijving van het noodverlichtingssysteem en worden rapportages opgenomen van inspecties met daarin geconstateerde afwijkingen. Tevens worden herstelwerkzaamheden beschreven. Dit alles kan prima in de vorm van een logboek, maar mag ook op een andere manier worden vormgegeven.

Wanneer moet ik anti-paniekverlichting aanbrengen? 2017-05-29T08:12:13+00:00

In ruimten die groter dan 60 vierkante meter zijn (dit geldt ook voor lichte industrie zoals magazijnen) geldt als norm 1 Lux op de vloer.

Is noodverlichting aan de buitenkant van een nooduitgang altijd verplicht? 2017-05-29T08:11:45+00:00

Volgens de geldende norm NEN-EN 1838 dient er aan de buitenkant van iedere deur die in geval van nood wordt gebruikt noodverlichting geplaatst te worden. Omdat normen niet vrijblijvend zijn kun je dus spreken van een verplichting. Men kan er niet op vertrouwen dat de straatverlichting werkt. Een spanningsuitval kan immers een groter gebied betreffen.

Wanneer pas ik decentrale noodverlichting toe en wanneer een centraal gevoed systeem? 2017-05-29T08:11:16+00:00

Er is geen ‘beter’ of ‘slechter’ systeem voor noodverlichting. Afhankelijk van de eisen en de omstandigheden is er wel een ‘geschikter’ systeem. Bij de keuze tussen een centraal en een decentraal gevoede noodverlichting gaat het om de volgende factoren:

  • Het gewenste veiligheidsniveau
  • De hoogte van de diverse ruimten
  • De omgevingstemperatuur van de diverse ruimten
  • De benodigde lichtopbrengst bij calamiteiten
  • De mogelijkheden voor onderhoud
Hoe kan ik zien of een noodverlichtingsarmatuur aan de regels voldoet? 2017-05-29T08:10:26+00:00

Een armatuur dat is ontworpen volgens de geldende productnorm NEN-EN-IEC 60598-2-22 is te herkennen aan een ENEC of KEMA-KEUR symbool op de typesticker. Is deze niet aanwezig, of twijfelt u, vraag dan een conformiteitsverklaring op bij uw leverancier.

Daarnaast is het belangrijk dat de armaturen geschikt zijn voor de omgeving waarin zij worden toegepast. Denk daarbij aan warmte, vocht.

Is het verplicht de nationale (NEN) normen te volgen? 2017-05-29T08:09:46+00:00

Normen of delen daarvan die vanuit de wet worden aangewezen zijn verplicht. Dat betekent niet dat de rest van de normen vrijblijvend zijn. Deze gelden als stand der techniek en worden als zodanig gebruikt door de rechtelijke macht bij het vaststellen van de aansprakelijkheid. Afwijken van normen mag wel, maar dan moet men aantonen dat het resultaat beter of minimaal gelijkwaardig is.

Als de noodverlichting voldoet aan het Bouwbesluit, is dat dan voldoende? 2017-05-29T08:09:17+00:00

In het Bouwbesluit staan – in de vorm van functionele en prestatie-eisen – de minimale bouw- en gebruiksvoorschriften met betrekking tot veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu. Naast het Bouwbesluit zegt ook de Arbowet iets over noodverlichting in relatie tot de veiligheid op arbeidsplaatsen. Daarnaast zijn er diverse nationale normen van toepassing.

Waarom hangt vluchtrouteaanduiding altijd zo hoog? Bij rook is deze dan toch niet meer zichtbaar? 2017-05-29T08:08:52+00:00

Vaak leggen mensen een directe relatie tussen noodverlichting en brandveiligheid. Dit komt mede doordat handhaving in de regel een taak is van de brandweer. Het is echter een groot misverstand dat noodverlichting in de eerste plaats is bedoeld om veilig te kunnen vluchten bij brand. Noodverlichting dient om mensen in staat te stellen veilig een gebouw te verlaten wanneer de netspanning uitvalt, ongeacht de oorzaak. Wanneer de rook zo dicht is, dat de vluchtrouteaanduiding niet meer opvalt, dan dient het gebouw al ontruimd te zijn.

Wat is noodverlichting en waar dient het voor? 2017-05-29T08:08:29+00:00

Noodverlichting dient als ‘back-up’ als de voeding voor de normale verlichting het laat afweten. Noodverlichting heeft daarom een onafhankelijke stroombron. Onder noodverlichting vallen noodevacuatieverlichting en vervangingsverlichting. Noodevacuatieverlichting is bedoeld om een gebouw veilig te kunnen ontruimen, vervangingsverlichting maakt het mogelijk om werkzaamheden veilig voort te zetten bij een spanningsuitval. Vervangingsverlichting valt buiten de scope van de NVFN.

Wij hebben onderhoud aan de noodverlichting laten uitvoeren door een installateur. Mogen we de defecte armaturen zelf vervangen worden of moet dit door een installateur gebeuren? Indien dit door een installateur gedaan moet worden, kunt u aangeven in welke wet/richtlijn dit staat? 2017-05-29T08:07:20+00:00

“Armaturen dienen vervangen te worden door een voldoende opgeleid persoon. Voor de exacte invulling en definitie daarvan zou ik willen verwijzen naar de UNETO/VNI. Deze persoon hoeft dus niet in dienst te zijn bij een installatiebedrijf.”